หน้าแรก › วีรสตรี
วีรสตรีต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ท้าวเทพกระษัตรี ท้าวศรีสุนทร และท้าวสุรนารี
สุรนารีแปลว่าหญิงกล้า ในต้นกรุงรัตนโกสินทร์มีสตรีสามท่านที่ได้รับบรรดาศักดิ์เพราะการรักษาเมืองในยามศึก สองท่านแรกคือพี่น้องแห่งเมืองถลางในสงครามเก้าทัพ อีกท่านคือคุณหญิงโมแห่งเมืองนครราชสีมาในอีก 41 ปีต่อมา คนมักจำสลับกันว่าใครรบกับใคร หน้านี้วางเรื่องทั้งสองไว้เทียบกัน
สองศึก สามวีรสตรี
ศึกถลางเป็นส่วนหนึ่งของสงครามเก้าทัพ ข้าศึกคือทัพเรือพม่าราว 3,000 คนที่แยกจากทัพที่ 1 ลงมาตีหัวเมืองฝั่งอันดามัน เกิดขึ้นระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ถึงมีนาคม 2329 ในรัชกาลที่ 1
วีรกรรมทุ่งสัมฤทธิ์เกิดต้นปี 2370 ในรัชกาลที่ 3 ข้าศึกคือทัพของเจ้าอนุวงศ์แห่งเวียงจันทน์ ไม่เกี่ยวกับพม่าและไม่เกี่ยวกับสงครามเก้าทัพ ตอนเกิดศึกถลาง คุณหญิงโมยังเป็นเด็กหญิงอายุราว 15 ปีอยู่ที่เมืองนครราชสีมา
| ท้าวเทพกระษัตรี | ท้าวศรีสุนทร | ท้าวสุรนารี | |
|---|---|---|---|
| นามเดิม | จัน (คุณหญิงจัน) | มุก (คุณมุก) | โม (คุณหญิงโม) |
| เมือง | ถลาง ปัจจุบันคือภูเก็ต | ถลาง ปัจจุบันคือภูเก็ต | นครราชสีมา |
| ฐานะตอนเกิดศึก | ภรรยาของพระยาถลางซึ่งเพิ่งถึงแก่กรรม | น้องสาวของคุณหญิงจัน | ภรรยาของพระยาปลัดเมืองนครราชสีมา |
| ศึก | ศึกถลาง ในสงครามเก้าทัพ | ศึกถลาง ในสงครามเก้าทัพ | ทุ่งสัมฤทธิ์ ในศึกเจ้าอนุวงศ์ ไม่ใช่สงครามเก้าทัพ |
| เมื่อไร | กุมภาพันธ์ – 13 มีนาคม 2329 | กุมภาพันธ์ – 13 มีนาคม 2329 | ต้นเดือนมีนาคม 2370 (ตำราส่วนใหญ่ว่า 2369) |
| ข้าศึก | ทัพเรือพม่าราว 3,000 คน | ทัพเรือพม่าราว 3,000 คน | ทัพเวียงจันทน์ของเจ้าอนุวงศ์ |
| รัชกาล | รัชกาลที่ 1 | รัชกาลที่ 1 | รัชกาลที่ 3 |
| อนุสาวรีย์ | วงเวียนท่าเรือ อำเภอถลาง ภูเก็ต | วงเวียนท่าเรือ อำเภอถลาง ภูเก็ต | หน้าประตูชุมพล นครราชสีมา |
สิ่งที่สองเรื่องเหมือนกัน
ทั้งสองเมืองอยู่ในสภาพไม่มีผู้นำตอนข้าศึกมาถึง ที่ถลาง เจ้าเมืองเพิ่งถึงแก่กรรม ที่นครราชสีมา เจ้าเมืองและพระยาปลัดไปราชการต่างเมือง ผู้ที่ลุกขึ้นรวมคนจึงเป็นภรรยาของขุนนางในเมืองร่วมกับกรมการที่เหลืออยู่
ทั้งสองเรื่อง ชาวเมืองธรรมดาทั้งชายและหญิงเป็นกำลังหลัก ไม่ใช่กองทัพจากเมืองหลวง และในทั้งสองเรื่อง รายละเอียดที่เล่ากันแพร่หลายที่สุดกลับเป็นส่วนที่หลักฐานร่วมสมัยไม่ได้บันทึก เช่น เรื่องผู้หญิงถือทางมะพร้าวที่ถลาง หรือเรื่องนางสาวบุญเหลือที่ทุ่งสัมฤทธิ์ การอ่านเรื่องวีรสตรีจึงควรแยกให้ออกว่าส่วนไหนมาจากเอกสาร ส่วนไหนมาจากเรื่องเล่า
ไปสักการะและเรียนรู้ได้ที่ไหน
ที่ภูเก็ต อนุสาวรีย์ท้าวเทพกระษัตรี ท้าวศรีสุนทร อยู่กลางวงเวียนท่าเรือ อำเภอถลาง ใกล้กันมีพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ถลาง และวัดพระนางสร้างซึ่งเคยเป็นที่ตั้งค่าย จังหวัดจัดงานถลางชนะศึกช่วงวันที่ 13 มีนาคมทุกปี
ที่นครราชสีมา อนุสาวรีย์ท้าวสุรนารีอยู่หน้าประตูชุมพล ใจกลางเมือง มีงานฉลองวันแห่งชัยชนะช่วง 23 มีนาคมถึง 3 เมษายน ส่วนที่อำเภอพิมายมีอนุสรณ์สถานวีรกรรมทุ่งสัมฤทธิ์
คำถามที่พบบ่อย
ท้าวสุรนารีรบกับพม่าหรือไม่
ไม่ใช่ ท้าวสุรนารีอยู่ในเหตุการณ์สู้ทัพเจ้าอนุวงศ์แห่งเวียงจันทน์ที่ทุ่งสัมฤทธิ์ ต้นปี 2370 ผู้ที่สู้ทัพพม่าคือท้าวเทพกระษัตรีและท้าวศรีสุนทรที่เมืองถลาง ในสงครามเก้าทัพ
ใครเกิดก่อน
คุณหญิงจันเกิดราว พ.ศ. 2278 คุณมุกเกิดหลังจากนั้นไม่กี่ปี ส่วนคุณหญิงโมเกิด พ.ศ. 2314
สุรนารีแปลว่าอะไร
แปลว่าหญิงกล้า มาจากคำว่าสุระ ที่แปลว่ากล้าหาญ กับนารี ที่แปลว่าผู้หญิง
ปรับปรุงล่าสุด 14 พฤศจิกายน 2569