หน้าแรก › เส้นทางเดินทัพ › ศึกถลาง ท้าวเทพกระษัตรี ท้าวศรีสุนทร › เมืองถลาง

วัดพระนางสร้างและเมืองถลางบ้านดอน ที่มั่นของชาวถลางในศึก พ.ศ. 2329

เมืองถลางสมัยสงครามเก้าทัพตั้งอยู่ที่บ้านดอน ในอำเภอถลางปัจจุบัน ชาวเมืองตั้งค่ายรับทัพพม่าไว้หลายแห่ง ค่ายหนึ่งอยู่ที่วัดพระนางสร้าง อีกค่ายอยู่ที่ทุ่งนางดัก ซึ่งมีปืนใหญ่ชื่อพระพิรุณสังหารตั้งประจำ สู้กันราวเดือนเศษ ทัพพม่าตีเมืองไม่ได้และถอยไปเมื่อ 13 มีนาคม 2329

อุโบสถวัดพระนางสร้าง หน้าบันประดับลวดลายสีทอง
วัดพระนางสร้าง อำเภอถลาง ที่ตั้งค่ายของชาวถลางเมื่อ พ.ศ. 2329 · ภาพ: Shane WP Wongperk · CC BY-SA 4.0 ผ่าน Wikimedia Commons

เกิดอะไรขึ้นที่นี่

กุมภาพันธ์ – 13 มีนาคม 2329จุดที่ 5 จาก 5

เมืองถลางไม่มีเจ้าเมือง และไม่มีทัพจากกรุงเทพฯ มาช่วย เพราะกำลังทั้งหมดติดศึกอยู่ที่กาญจนบุรีและหัวเมืองเหนือ ชาวเมืองต้องรักษาเมืองกันเอง

สมรภูมิหลักของศึกนี้
กับใคร
ทัพเรือพม่าราว 3,000 คน ภายใต้ยี่หวุ่น
ที่ไหน
เมืองถลางบ้านดอน ค่ายที่บ้านค่าย วัดพระนางสร้าง และทุ่งนางดัก
อย่างไร
คุณหญิงจัน คุณมุก และพระปลัดทองพูนรวบรวมชาวเมืองทั้งชายหญิงตั้งค่ายรับ ใช้ปืนใหญ่ประจำค่ายยิงสกัด รักษาค่ายไว้ได้ทุกครั้งที่พม่าเข้าตี และยกออกตีค่ายพม่าเมื่อข้าศึกอ่อนแรง
ผล
สู้กันราวเดือนเศษ พม่าขาดเสบียงและตีเมืองไม่ได้ จึงลงเรือถอยไปเมื่อ 13 มีนาคม 2329

ดูทั้งเส้นทางบนแผนที่ →

หนึ่งเดือนที่เมืองถลาง

แม่ทัพเรือพม่าชื่อยี่หวุ่นตีตะกั่วป่าและตะกั่วทุ่งได้ก่อน แล้วข้ามมาขึ้นเกาะที่ท่าตะเภา ตั้งค่ายล้อมเมืองไว้ที่ปากช่อง นาโคก และนากลาง ฝ่ายเมืองถลางตั้งค่ายที่บ้านค่าย ที่วัดพระนางสร้าง และที่ทุ่งนางดัก โดยพระปลัดทองพูนคุมค่ายทุ่งนางดัก

ทัพพม่าเข้าตีค่ายหลายครั้งแต่ไม่แตก ขณะที่เสบียงของตัวเองร่อยหรอลง ฝ่ายเมืองถลางกลับยกออกตีค่ายพม่าบ้าง จนวันจันทร์ขึ้น 14 ค่ำ เดือน 4 ตรงกับ 13 มีนาคม 2329 ทัพพม่าก็ลงเรือถอยกลับไป วันนี้ถือเป็นวันถลางชนะศึก

เรื่องเล่ากับหลักฐาน

เรื่องที่เล่ากันแพร่หลายว่าคุณหญิงจันให้ผู้หญิงแต่งตัวเป็นทหารผู้ชาย ถือทางมะพร้าวต่างอาวุธ เดินเข้าออกค่ายลวงให้พม่าเห็นว่ามีคนมาก ไม่ปรากฏในพระราชพงศาวดาร เป็นเรื่องเล่าสืบต่อกันมาในท้องถิ่น ส่วนที่หลักฐานยืนยันได้คือชาวเมืองทั้งชายหญิงร่วมกันรักษาค่ายจนพม่าถอย

ที่นี่วันนี้

วัดพระนางสร้างเป็นวัดเก่าแก่ของภูเก็ต อยู่ริมถนนเทพกระษัตรีใกล้สี่แยกอำเภอถลาง ภายในมีอุโบสถเก่าและพระพุทธรูปโบราณ ไม่ไกลกันมีวัดพระทองที่มีพระพุทธรูปโผล่จากพื้นดินครึ่งองค์ และมีอนุสรณ์สถานเมืองถลาง ลานที่จังหวัดใช้จัดงานถลางชนะศึกช่วงวันที่ 13 มีนาคมของทุกปี

ที่เที่ยวและที่กินใกล้เมืองถลาง

นำทางด้วย Google Maps ↗กลับไปแผนที่เส้นทาง

ปรับปรุงล่าสุด 14 พฤศจิกายน 2569